Kasım 2022’de ChatGPT’nin piyasaya sürülmesinden bu yana, günlük sohbetimizin bir parçası olmasına jet hızıyla alıştığımız yapay zekâ uygulamalarını çerez gibi kullanmanın doğaya maliyeti kaçınılmaz şekilde artıyor. “Kaçınılmaz” olduğundan eminiz ancak “ne kadar” olduğundan uzun bir süre daha emin olamayacağız. Çünkü OpenAI, Google, Microsoft gibi büyük teknoloji şirketleri, bu görkemli yapay zekâ modellerini eğitirken ve kullanırken atmosferi ne kadar kirlettiklerine dair bize pek bir şey söylemiyor. Google’ın 2024 çevre raporunda “emisyonlarımız geçen yıl %48 arttı” gibi bir bilgiyi bulmak mümkün ama şirketin 2023’ten beri operasyonel karbon nötrlüğünü korumadığını da bizzat kendi açıklamalarından biliyoruz.
Yapay zekâ modellerinin sürekli artan bir ivmeyle gelişmesi ve günlük hayatta kullandığımız birçok uygulamaya hızla entegre edilmesi, insanlık tarihinin belki de en büyük sıçramalarından biri olarak kayıtlara geçecek. Sağlıktan eğitime, ulaşımdan iklim kriziyle mücadeleye kadar akla gelebilecek her konuda bu modellerden fayda sağlayabileceğimizi inkar etmiyoruz. Ancak sormamız gereken daha önemli sorular var: Bugüne dek alıştığımız yöntemlere kıyasla çok daha fazla enerji tüketen, obur bir dev gibi durmaksızın ve büyük miktarlarda elektrik ve su yutan o fevkalade büyük veri merkezlerinin taleplerini gezegenimiz ne kadar süre karşılayabilecek? Yapay zekâ olmadan yaşayamayacağımıza bizi ikna etmek için milyarlarca dolar harcayan büyük şirketler ne zaman sorumluluk almaya başlayacak? Sıradan vatandaşlar olarak biz bir gün “ChatGPT’ye sormak yerine Google’da arayayım da iklim kriziyle mücadeleye katkım olsun” diyecek miyiz mesela?
- Yapay zekâ araçları ile görsel oluşturmak, gezegeni çok yoruyor. Tek bir görsel üretmek için harcanan enerji, akıllı telefonunuzu tamamen şarj ettiğiniz miktarla aynı. Büyük teknoloji şirketlerinin her türlü uygulamaya entegre ettikleri bu özellik sayesinde her gün milyarlarca görsel bu şekilde üretiliyor.
- “ChatGPT’de yapılan bir sorgu, yaklaşık 20 dakika boyunca bir ampulü yakabilecek kadar elektrik tüketiyor. Milyonlarca insanın her gün böyle bir şeyi kullandığını hayal edin, bu gerçekten büyük miktarda elektrik anlamına geliyor.”
- Bir ChatGPT sorgusu, bir Google arama sorgusundan neredeyse 10 kat daha fazla elektriğe ihtiyaç duyuyor.
Google’ın gerçek motivasyonu, yapabilecekleri en iyi yapay zekâ sistemlerini inşa etmek. Bu yolda tonlarca kaynak ayırmaya istekliler, buna AI sistemlerini daha büyük ve daha büyük veri merkezlerinden süper bilgisayarlara kadar eğitmek de dahil. Bu da muazzam miktarda elektrik tüketimi ve dolayısıyla CO₂ emisyonu anlamına geliyor.
Jesse Dodge – Araştırma Analisti / Allen Institute
- Çoğu AI uygulaması veri merkezlerindeki sunucularda çalışıyor. 2023’te, yapay zekâ henüz bu kadar patlamamışken Uluslararası Enerji Ajansı veri merkezlerinin küresel elektrik kullanımının %1-1,5’ini ve dünyanın enerjiyle ilgili CO₂ emisyonlarının yaklaşık %1’ini oluşturduğunu tahmin etti. Karşılaştırmak için: 2022’de havacılık sektörü küresel enerjiyle ilgili CO₂ emisyonlarının %2’sini oluştururken çelik sektörü %7-9’undan sorumluydu.*
- Bir AI modelini eğitmek için harcanan enerjinin sebep olduğu karbon emisyonu, ortalama bir arabanın kullanımda olduğu yıllar boyunca ürettiğinin neredeyse 5 katı.
- 100 kelimelik bir e-postayı yapây zekaya yazdırmanın bedeli 500 ml su harcamaya ve 14 tane led ampülü bir saat boyunca yakmaya eşit.
- 2027 yılında yapay zekânın harcadığı su miktarının 4.2 ila 6.6 milyar metreküp olması bekleniyor. Bu miktar, Birleşik Krallık’ın bir yıl boyunca harcadığı toplam su miktarının yarısı.
