Yapay zekâ artık herkesin ulaşabildiği bir teknoloji. Bu “herkes” içinde elbette kötü niyetli olanlar da var ve işin en tehlikeli tarafı, bu alanda da oldukça aktifler. Deepfake teknolojisi ile son derece gerçekçi videolar, görüntüler ya da sesler oluşturup emellerine ulaşmak için var güçleriyle çalışıyorlar. Bunu yalnızca ünlü profilleri üzerinden kamuoyunu etkileme gibi işlerle sınırlı tutmuyorlar üstelik; kimlik hırsızlığı ve her türlü dolandırıcılık için de giderek daha fazla kullanıyorlar.
TikTok ve Instagram gibi sosyal medya platformlarında, deepfake’lerin erişim ve zarar verme potansiyelleri çok yüksek. Kullanılan yöntemler ve seçilen profiller de giderek artıyor ve çeşitleniyor. Bunların içinde en tehlikeli olanlardan biri de yapay zekâ tarafından üretilen “TikDoc’lar”. Gerçek sağlık uzmanları gibi davranarak yanıltıcı tıbbi tavsiyelerde bulunan TikDoc’lar, bununla da kalmayıp şüpheli tedaviler dahi öneriyor. Siber güvenlik şirketi ESET’in araştırmacıları, Latin Amerika’da, yapay zekâ tarafından oluşturulan avatarların jinekolog, diyetisyen ve diğer sağlık uzmanları gibi davranarak takviye ve sağlıklı yaşam ürünlerini tanıttığı bir kampanyayla karşılaştı. ESET araştırmacıları ürünlerini tanıtmak için deepfake doktorlar kullanan 20’den fazla TikTok ve Instagram hesabı tespit etti.
Tespit edilen bu hesaplarda genellikle son derece gösterişli ve ikna edici olan videolar kullanılıyor. Videolarda, satış konuşmaları, tıbbi tavsiye gibi verilerek şüpheli ve potansiyel olarak tamamen riskli alışverişlere yönlendirme yapılıyor. Her video benzer bir senaryoyu takip ediyor aslında: Ekranın bir köşesine sıkışmış konuşan bir avatar, sağlık veya güzellik ipuçları veriyor. Bir otorite havasıyla verilen tavsiyeler izleyicileri satış için belirli ürünlere yönlendiriyor. Hatta bazı videolar risk seviyesi daha da yukarıya çekiliyor. Onaylanmamış ilaçları ya da ciddi hastalıklar için sahte tedavileri öne süren videolar da var. Gerçek ve tanınmış doktorları taklit eden videolara da rastlamak mümkün oluyor.
Deepfake videoları anlamak için birkaç ipucu
Yapay zekâ daha erişilebilir oldukça bu sahtekârlıkları tespit etmek de daha zor hâle geliyor ve teknoloji meraklıları için bile daha büyük bir zorluk oluşturuyor. Bununla birlikte, deepfake videoları tespit etmek için birkaç yol var:
- Sesle senkronize olmayan dudak hareketleri veya sert ve doğal olmayan yüz ifadeleri varsa o videodan uzak durun.
- Bulanık kenarlar veya ani ışık değişimleri gibi görsel aksaklıklar görülüyorsa bu bir deepfake videodur.
- Robotik veya aşırı cilalı bir ses duyuyorsanız hemen videodan çıkın.
- Hesabın kendisini kontrol edin: Az takipçisi olan veya geçmişi olmayan yeni profiller şüphelenmek için yeterlidir.
- “Mucize tedaviler”, “garantili̇ sonuçlar” ve “doktorlar bu numaradan nefret ediyor” gibi̇ abartılı iddialara dikkat edin, özellikle de güvenilir kaynaklardan yoksunlarsa videoyu hemen kapatabilirsiniz.
- İddiaları her zaman güvenilir tıbbi kaynaklarla doğrulayın, şüpheli videoları paylaşmaktan kaçının ve yanıltıcı içerikleri platforma bildirin.
