Avusturyalı filozof Ludwig Wittgenstein’ın “Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır” sözü üzerine uzun uzun yazılması ya da hiç olmazsa konuşulması gereken bir söz. Zira bir insanın ve hatta bir toplumun dününü, bugününü ve yarınını şekillendiren kültür kavramının en büyük dayanaklarından biri dildir. Dolayısıyla insan ve toplumun yaşam algısını ve şeklini belirleyen kültürün gelişmesinin en önemli yardımcısı da dildir. Dil, hakkı verildiğinde ve üzerine titizlenildiğinde kültürü besler ve büyütür. Büyüyen kültür de etki ettiği insanlara ve topluma zihni bir sınırsızlık kazandırır. Bu sınırsızlık, gelişen ve değişen dünyaya uyumun ve hatta yön vermenin anahtarıdır.
Tüm bunların sonucunda şu çıkarım pekâla yapılabilir: Dili doğru kullanmak bir tercih değil, olması gerekendir. Yanlış kullanımın üstünü hız ve moderniteyle örtmeye çalışmak da vasata razı olmaktır. Dilin yanlış kullanımı başlı başına bir sorunken üstüne bir de bu yanlışı önemsememek daha da büyük bir problemdir.
Bir de bunun teknik konular tarafı var ki orada işin içine önemsememenin yanında bir de bilmemek ya da dikkat etmemek giriyor. Oysa bu alanlarda dilin doğru kullanımı, toplumun her kesimine o meseleyi anlatabilme ve farkındalık oluşturmada oldukça kritik bir işlev görür. Son yıllarda artık hayatlarımızın merkezine iyice yerleşen sürdürülebilirlik kavramında olduğu gibi mesela. Sürdürülebilirliğin temas ettiği pek çok alanda kelimelerin yanlış kullanımına şahit olabiliyoruz. Pek tabii burada ilgili kurum rolüne girmeyeceğiz ama sürdürülebilirlikle ilgili konular hakkında yazarken ya da konuşurken yapılan yanlışları düzeltmekten de kendimizi alamıyoruz.
Nasıl yanlışlar yapılıyor ve doğru ne, gelin bir bakalım.
| Eğer böyle diyorsan | Bununla değiştirmelisin |
| Karbon salınımı | Karbon salımı |
| Yenilebilir enerji | Yenilenebilir enerji |
| Rüzgâr tribünü | Rüzgâr türbini |
| Paris İklim Anlaşması | Paris Anlaşması |
| Sürdürebilir | Sürdürülebilir |
| Karbon izi | Karbon ayak izi |
| Biyolojik çeşitlik | Biyoçeşitlilik |
Bir de aynı anlama geldiği düşünülerek kullanılan ve fakat aslında farklı anlamlar içeren kavramlar var. Onlar da şöyle:
| İklim eşitliği | İklim adaleti |
| Karbon nötr | Karbon sıfır |
| Enerji tasarrufu | Enerji verimliliği |
| Çöp yönetimi | Atık yönetimi |
| Sürekli kalkınma | Sürdürülebilir kalkınma |
| Doğal kaynaklar | Yenilenebilir kaynaklar |
| Karbon telafisi | Karbon dengeleme |