Bir hafta yedi gündür ve çalışma günlerinde belirlenen saatleri dolduran (45 saat) bir kişi bu yedi günün en az birini (1) “haftalık izin” koduyla tatil yaparak geçirir. Bu, genel geçer kural Türkiye turizm sektöründe artık bir karşılık bulmayacak. Zira Resmi Gazete’de yayımlanan yasa değişikliği ile “Kanun kapsamına giren iş yerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63’üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.” şeklindeki 46. maddeye şöyle bir ekleme yapıldı: “Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçilerin bu fıkra kapsamında hak kazandığı hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayı ile hak kazandığı günü takip eden dört gün içinde kullandırılabilir. Bu hâlde işçinin hak kazandığı hafta tatilinde yaptığı çalışmaların günlük normal çalışma süresi kadarlık kısmı fazla çalışmanın hesabında dikkate alınmaz. İşçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı olarak bildirimde bulunmak kaydıyla geri alabilir.”
Yasa değişikliğinin asıl okuması
Yasa değişikliği ile söylenen şu aslında: Turizm işçileri, artık haftada altı gün değil, 10 gün çalıştıktan sonra hafta tatili kullanabilecek. Üstelik bu süre zarfında çalıştırılan işçilere, yani mesai yapan işçilere “fazla mesai ücreti” de ödenmeyecek. Şöyle deniyor: “Turizm işletmesi belgesi olan tesislerde çalışan işçilerin hafta tatili, işçinin yazılı onayıyla dört gün ertelenebilecek.” Bu dört günlük çalışmanın normal mesai sayılacağı ve fazla mesai ücreti ödenmeyeceği açıkça belirtiliyor.
Türkiye gerçeklerini az çok bilen her insan, bu fazladan çalışılan günlerin çalışan imzasına bırakılmayacağını çok net tahmin edebilir. Dünyada çalışma saatlerinin azaltılması konuşurken Türkiye’de turizm sektörü merkezli böyle bir kararın alınması oldukça trajik.
Asıl gerçeklere gelelim…
Hazır turizmden bahsediyorken Türkiye’nin bu konudaki asıl gerçeklerine değinmeden edemedik. Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat), 2024 yılı çerçevesinde yaptığı araştırmaya göre, Türkiye’de, “Evden uzakta bir haftalık tatilin masrafı”nı karşılayamayanlar %57,4’lük bir kesime karşılık geliyor. Bir başka deyişle Türkiye’nin yarısından fazlası bir haftalık tatile dahi çıkamıyor. Oran, çocuklu ailelerde daha da vahim durumda. Çocuklu ailelerin %72’si tatil yüzü görmüyor. Bir haftalık tatil masrafını karşılayamayan Avrupa ülkelerinde birincilik Romanya’da. Romanya’yı Türkiye takip ediyor, Türkiye’yi de Yunanistan.
