2006’dan beri her yıl hem dünyanın hem de ülkelerin Limit Aşım Günü’nü hesaplayıp deklare eden Küresel Karbon Ayak İzi Ağı’nın (Global Footprint Network) 2025 için paylaştığı verilere bakınca 18 Haziran’ın Türkiye için çok önemli bir tarih olduğunu görüyoruz. Çünkü 18 Haziran, bu yıl Türkiye’nin Limit Aşım Günü. Bir başka deyişle, henüz yarılamadan seneyi tamamladık. 19 Haziran itibarıyla yıl sonuna kadar dünyaya borçlanacak, gelecekten yiyeceğiz.
Limit Aşım Günü nedir?
Limit Aşım Günü, insanlığın o yıl içinde dünya üzerinde yenilenebilir kaynaklarla sağlayabileceğinden daha fazlasını tüketmeye başladığı günü ifade ediyor. Her yıl hem ülkeler hem de dünya için ayrı ayrı hesaplanan Limit Aşım Günü, o sene boyunca doğanın yenileyebileceği kaynakların tükenmesi ve yıl sonuna kadar doğaya borçlu olarak yaşanması anlamına geliyor. Limit Aşım Günü neden önemli? Çünkü bu gün; iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı, ormanların yok olması, tatlı su krizleri gibi sorunların hızlanmasının temel göstergesi. Limit Aşım Günü ne kadar erken gelirse, insanlık doğaya o kadar fazla zarar veriyor demektir.
Dünyada 24 Temmuz, Türkiye’de 18 Haziran
Küresel Karbon Ayak İzi Ağı’nın (Global Footprint Network) 2025 için paylaştığı verilere göre, dünya için Limit Aşım Günü 24 Temmuz. Bu tarihten Türkiye’nin payına düşen, dünya ortalamasına göre çok daha fazla tükettiği gerçeği.
Tam da bu noktada “Peki, Limit Aşım Günü ileri çekilebilir mi?” sorusunu sormak gerekiyor. Atılacak önemli adımlar, birtakım iyileşmeler sağlayacaktır.
Limit Aşım Günü’nü ileri çekmek için neler yapılabilir?
Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlar ve çevre örgütlerinin hesaplamalarına göre, Limit Aşım Günü’nü ileri çekmeye yarayacak hamleler var.
- Gıda israfını önlemek: Küresel anlamda gıda israfı yarıya indirilirse Aşım Günü 13 gün ertelenebilir.
- Yenilenebilir kaynaklardan enerji üretimini artırmak: Elektriğin %75’inin yenilenebilir enerji kaynaklardan üretildiği bir senaryoda Aşım Günü 26 gün ertelenebilir.
- Yağmur ormanlarını korumak: Tropikal yağmur ormanlarının restore edilmesi ve korunması Aşım Günü’nü 2050 yılına kadar yedi gün erteleyebilir.
- Bitki bazlı beslenmeyi teşvik etmek: Dünyada et tüketiminin %50’si bitki bazlı yiyeceklerle ikame edilirse Aşım Günü yedi gün ertelenebilir.
- Ulaşımda araba kullanımını azaltmak: Dünya çapında araba yolculuklarının %50 oranında azaltılıp; örneğin üçte birinin toplu taşımayla, geri kalanının ise bisikletle veya yürüyerek yapılması gibi bir senaryoda Aşım Günü 13 gün geriye alınabilir.
- Kıyafet tercihlerinde ve kullanımında değişiklik yapmak: İkinci el giysiler satın almak, mevcut giysileri onarmak veya geri dönüştürmek Aşım Günü’nü beş gün erteleyebilir.
